Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı (“VDK” veya “Başkanlık”), kendi bünyesinde geliştirdiği VDK-MİHENK sisteminin Risk Analiz Merkezi’nde devreye alındığını ve merkezi risk analiz çalışmalarında kullanılmaya başlandığını 12 Ağustos 2026 tarihinde duyurmuştur. Açıklamanın en dikkat çekici yönü, sistemin öncelikli kullanım alanı olarak açıkça transfer fiyatlandırması, emsallere uygunluk ilkesi ve kazancın ilişkili kişiler arasında fiyatlama yoluyla aktarılması risklerinin gösterilmiş olmasıdır.
Açıklamanın öne çıkan başlıkları ise şunlardır:
- Veri kaynağı: Başta e-belgeler (e-fatura, e-arşiv, e-irsaliye vb.) olmak üzere idarenin kullanımındaki mali veriler, yapay zekâ ve büyük veri analitiği yöntemleriyle işlenmektedir.
- Analiz kapsamı: Fiyat, maliyet, satış hacmi ve diğer ekonomik göstergeler arasındaki ilişkiler bir arada değerlendirilmekte; mal ve hizmetlere ilişkin gerçekleşmiş çok sayıda işlem toplu olarak karşılaştırılabilmektedir.
- Çift yönlü sapma analizi: Sistem yalnızca emsallerine göre yüksek fiyatlanan işlemleri değil, emsallerine göre düşük fiyatlanan işlemleri de tespit edecek şekilde tasarlanmıştır.
- Veri güncelliği: E-belge verileri, mevcut altyapıda yaklaşık dört günlük bir gecikmeyle analize dâhil edilebilmektedir. Bu, emsal analizinin geçmiş yıl verisiyle değil, neredeyse eş zamanlı veriyle yapılabilmesi anlamına gelmektedir.
- Coğrafi kırılım: Karşılaştırmalar Türkiye geneli yanında il, ilçe ve bölge düzeyinde yapılabilmektedir.
- İkinci faz: Sektörel kâr marjı analizleri devreye alınacak; böylece analizler yalnızca işlem fiyatı üzerinden değil, mükellef ve işlem gruplarının kârlılık göstergeleri üzerinden de yapılabilecektir.
- Sınır: Başkanlık, sistem çıktılarının nihai bir vergisel tespit olmadığını; tespit edilen bir fiyat farklılığının tek başına vergisel uyumsuzluk veya eleştiri anlamına gelmediğini açıkça vurgulamıştır.
Bu açıklamanın pratik sonucu ise, emsallere uygunluğun tesisi ve belgelendirilmesi, artık yıl sonunda hazırlanan bir rapor işi olmaktan çıkıp, işlem anında kurgulanması gereken bir süreç hâline gelmesidir. Dolayısıyla, ilişkili kişilere uygulanan fiyatlarla bağımsız taraflara uygulanan fiyatlar arasındaki fark, Mali İdare tarafından mükellefin beyanına gerek kalmaksızın ve yıl kapanmadan tespit edilebilecektir.
Bunların ışığında, bültenimizde Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı’nın “MİHENK Sistemi Risk Analiz Merkezinde Devreye Alındı” başlıklı resmi açıklaması hakkında değerlendirme ve uygulama örneklerine yer verilmiştir.
Bültenimizde yer alan konular ve VDK-MİHENK sisteminin grubunuza ve şirketlerinize etkilileriyle ilgili sorularınız için transfer fiyatlandırmasında deneyimli ekibimiz ile iletişime geçebilirsiniz.
